Our readers' digeest

Ponterotto, J.G. (2014). Best practices in psychobiographical research. Qualitative Psychology, 1, 77-90. Από την εποχή  του Freud και τη διάσημη σκιαγράφηση του Leonardo da Vinci, η ψυχοβιογραφία ενδιαφέρει ψυχολόγους και θεραπευτές. Τα προηγούμενα χρόνια η ψυχαναλυτική προσέγγιση ήταν σχεδόν η μόνη προσέγγιση που υιοθετούνταν προκειμένου να αναλυθεί κάποιο κομμάτι ή ολόκληρη η ζωή ενός διάσημου προσώπου. Πιο πρόσφατα όμως η ψυχοβιογραφία προσελκύει το ενδιαφέρον και άλλων προσεγγίσεων αλλά και μεθόδων ανάλυσης, όπως η αφηγηματική ανάλυση, με ερευνητές που αντλούν από θεωρητικές διάφορες σχολές. Ο συγγραφέας παρουσιάζει ορισμένα παραδείγματα σύγχρονων μελετών και εστιάζει σε ορισμένες βασικές αρχές για μια μεθοδολογικά και δεοντολογικά σωστή ψυχοβιογραφία. Αυτές μεταξύ άλλων είναι: η ύπαρξη προσωπικού ενδιαφέροντος του ερευνητή (θαυμασμός, μυστήριο, η αποφυγή άκρων όπως η εξιδανίκευση ή η παθολογικοποίηση, συγκεκριμένη αναφορά στις ερευνητικές μεθόδους, συγκεκριμένο θεωρητικό πλαίσιο, ερμηνείες που λαμβάνουν υπόψη το κοινωνικό-πολιτισμικό-ιστορικό και οικογενειακό πλαίσιο, τριγωνοποίηση μεθόδων συλλογής (πάνω από μια πηγή/μέθοδο συλλογής), ζωντανή περιγραφή (ζωντανά αποσπάσματα ή σκηνές, αναπαράσταση διαλόγων, σκηνές από κινηματογραφικά έργα ή ντοκιμαντέρ), εναλλακτικές ερμηνείες.

Androutsopoulou, A. (2015). ‘Moments of meaning’:  Identifying inner voices in the autobiographical texts of Mark. Qualitative Psychology, 2, 130-146. Το άρθρο παρουσιάζει μια μελέτη περίπτωσης και μια μέθοδο αναγνώρισης των εσωτερικών φωνών βασισμένη σε αφηγηματική ανάλυση γραπτών αυτοβιογραφικών ασκήσεων (περιγραφή εαυτού, fiction, αναμνήσεις) οι οποίες αναλύονται σε συνδυασμό. Η ποιοτική αυτή μελέτη υιοθετεί την οπτική της αφηγηματικής ψυχολογίας για τον εαυτό ως προσωπικό αφήγημα εμπλουτίζοντάς την με ιδέες από τη θεωρία του διαλογικού εαυτού. Αναλύονται αυτοβιογραφικές ασκήσεις του ‘Μάρκ’ ενός 67χρονου άνδρα με χρόνια καρδιακή ασθένεια σε μακρόχρονη συστημική-αφηγηματική ατομική θεραπεία. Τουλάχιστον τέσσερις δικές του φωνές, δυο κυρίαρχες και δυο αποσιωποιημένες αναγνωρίζονται μέσα από τη μέθοδο αυτή. Η ανάλυση ενός ακόμα κείμενου του Μάρκ, γραμμένο στο τέλος της θεραπείας επιτρέπει την αναγνώριση μιας ακόμα φωνής, αναστοχαστικής, ως αποτέλεσμα της θεραπείας. Η μέθοδος προτείνεται ως ερευνητικό αλλά και θεραπευτικό εργαλείο

Lienblich, A. (2013). Healing plots: Writing and reading in life-stories groups. Qualitative Inquiry, 19, 46-52. H συγγραφέας, από τις γνωστότερες ερευνήτριες στο χώρο της αφηγηματικής έρευνας, παρουσιάζει τις ιστορίες 7 συμμετεχόντων σε ένα γκρουπ συγγραφής αυτοβιογραφικών ιστοριών που συναντάται κάθε 15 μέρες στο σπίτι της για ένα τρίωρο. Με αφορμή δοσμένους τίτλους όπως: "Τι πετούν οι άνθρωποι στυς δρόμους", οι συμμετέχοντες εκφράζουν τραυματικά γεγονότα και εμπειρίες αλλά και στιγμές δύναμης και ανακούφισης μέσα την κάθε ιστορία. Συζητείται η θεραπευτική επίδραση της συγγραφής αυτοβιογραφικών ιστοριών. Το άρθρο αποτελεί ένα παράδειγμα δημιουργικήςαξιοποίησης των βασικών αρχών της αφηγηματικής έρευνας (άρθρο με ελεύθερη πρόσβαση).

De Jong, P. Bavelas, J.B., & Korman, H. (2013). An introduction to using microanalysis to observe co-construction in psychotherapy. Journal of Systemic Therapies, 32, 17-30. Το άρθρο εντάσσεται σε ένα αφιέρωμα του τεύχους στη μέθοδο που ο Bavelas και οι συνεργάτες του ονομάζουν "microanalysis of face-to face dialogue". Οι συγγραφείς του άρθρου εστιάζουν στο πώς η μικροανάλυση μάς βοηθά να παρατηρήσουμε τον τρόπο που γίνεται στην πράξη η συγκατασκευή στη θεραπεία, κυρίως μεταξύ δύο προσώπων, θεραπευτή και θεραπευόμενου. Τα αποσπάσματα είναι από την προσέγγιση του solution-focused brief therapy αλλά στο άρθρο αυτό το επίκεντρο βρίσκεται στις τέσσερια παραμέτρους που χρειάζεται να προσέξει ο αναλυτής, παρά στη συγκεκριμένη προσέγγιση. Ενώ η ανάλυση σε άλλα άρθρα του ίδιου αφιερώματος μπορεί να εμπεριέχει στοιχεία ποσοτικής, η παρουσίαση στο συγκεκριμένο άρθρο παρουσιάζει τις παραμέτρους με παραδείγματα που μπορούν να αξιοποιηθούν στην ποιοτική έρευνα.

Androutsopoulou, A. (2013). The use of early recollections as a narrative aid in psychotherapy. Counselling Psychology Quarterly, 26, 313-329 . Η συγγραφέας παρουσιάζει τη χρήση των πρωιμων αναμνήσεων στην ψυχοθεραπεία αναπτύσσοντας ένα σκεπτικό βασισμένο στις αρχές της αφηγηματικής ψυχολογίας. Παρουσιάζονται παραδείγματα αξιοποίησης σε διάφορες φάσεις της μακρόχρονης ψυχοθεραπείας που βασιζεται στον εντοπισμό και την παρακολούθηση ενός περιοριστικού θέματος για τη ζωή των θεραπευόμενων και τον τρόπο που αυτό μεταβάλλεται πρώτα σε σχέση με τη μορφή και κατόπιν σε σχέση με το περιεχόμενο της αφήγησης των αναμνήσεων. Ιδέες για την αξιοποίηση των συμπονετικών φωνών της θεραπευτικής ομάδας με παραδείγματα πρακτικής.

Context Magazine, Association for Family Therapy and Systemic Practice. Issue 126, April 2013.Το περιοδικο με ειδικη editor τευχους την Chip Chimera, ειναι αφιερωμένο σε βιωματικους τρόπους θεραπειας και τεχνικες, παλιες- όπως το οικογενειακο γλυπτο και το ψυχοδραμα, αλλα και νεες- εμπνευσμενες απο τις επιρροες οπτικών όπως η θεωρία του συναισθηματικου δεσμου (attachment) και οι νευροεπιστημων.http://www.aft.org.uk/about/view/about-context.html?tzcheck=1

Θανοπούλου, Κ. (2012). Ένας φόνος, μια κηδεία και ένα ανεπίλυτο τραυματικό πένθος. Συστημική Σκέψη και Ψυχοθεραπεία, 1.

Ένας φόνος μέσα στην οικογένεια είναι για τα παιδιά μια εξαιρετικά τραυματική εμπειρία.  Η παρουσίαση ενός κλινικού περιστατικού επισημαίνει μερικά από τα ζητήματα που αναδύονται. Η συγγραφέας συζητά το περιστατικό αντλώντας από τη θεωρία του συναισθηματικού δεσμού  και υποστηρίζει πως το ανεπίλυτο και ανεπεξέργαστο πένθος συνδέεται με  τη μη επεξεργασία και μη ενσωμάτωση του τραύματος. Ένα ενδιαφέρον άρθρο, βασισμένο σε παρουσίαση  που η συγγραφέας έκανε φέτος στο "Διεθνές Συνέδριο: Σύγκρουση και Συμφιλίωση στις ομάδες, στα ζεύγη, στις οικογένειες και στην κοινωνία" που διοργανώθηκε από την Ευρωπαική Ομοσπονδία Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας και την Ελληνική Εταιρεία Ομαδικής Ανάλυσης και Οικογενειακής Θεραπείας.

Στο πρώτο τεύχος του νέου ηλεκτρονικού περιοδικού της ΕΕΣΣΚΕΨΟ (www.hestafta.org) Συστημική Σκέψη και Ψυχοθεραπεία, ο αναγνώστης βρίσκει εκτός του παραπάνω άρθρου,  ένα μεταφρασμένο άρθρο του P. Bertando για τη χρησιμότητα του συνδυασμού συστημικής και αφηγηματικής οπτικής, και μια φανταστική συνέντευξη της Κάτιας Χαραλαμπάκη με τον G. Bateson, με πρώτο θέμα το ιστορικά σημαντικό και τον ορισμό του από το μεγάλο στοχαστή.

Epston, D. (2012). An emergency response to "going off your face" at school. Explorations: An e-journal of narrative practice, 1, 1-3.

Ο διάσημος φίλος και συνεργάτης του αείμνηστου Michael White παρουσιάζει την περίπτωση του εννιάχρονου Glen που είχε ανεξέλεγκτα  ξεσπάσματα θυμού. Με τη βοήθεια του θεραπευτή που το σχολείο κάλεσε για βοήθεια και της οικογένειάς του ο Glen προσπαθεί να αντιμετωπίσει την απειλή της αποβολής του από το σχολείο και να ανασκευάσει τη φήμη του "τρελού" ανακτώντας την ταυτότητα του "κανονικού" παιδιού. Στο νέο δωρεάν ηλεκτρονικό περιοδικό του Dulwich Centre ο αναγνώστης βρίσκει άρθρα πολύ προσιτά και πρακτικά, κυρίως συνδεδεμένα με την παράδοση του μοντέλου των White και Epston που κατοχύρωσαν με την ονομασία Narrative Therapy. www.dulwichcentre.com.au/e-journal.html

Beaudon, M-T, & Zimmerman, J. (2011). Narrative therapy and interpersonal neurobiology: Revisiting classic practices, developing new emphases. Journal of Systemic Therapies, 30, 1-13.

 Οι συγγραφείς παρουσιάζουν έναν τρόπο συνδυασμού βασικών όρων του "Narrative Therapy", όπως ονομάζεται το μοντέλο του Μ. White και D. Epston (ένα παράδειγμα μοντέλου που αποτελεί κομμάτι της συνολικότερης στροφής προς μια αφηγηματική ψυχολογία και ψυχοθεραπεία), με τα ευρήματα της νευροβιολογίας, κυρίως αυτά που αφορούν τη σημασία του συναισθήματος. Μέσα από ένα περιστατικό περιγράφουν τον τρόπο που οι μοναδικές εκβάσεις (ounique outcomes) χρειάζεται όχι μόνο να προέρχονται από τη θεραπευτική συζήτηση, αλλά να εστιάζουν περισσότερο σε εμπειρίες που είναι συναισθηματικά έντονες ("affect infused"), αν και αποτελούν ακόμα φωτεινές εξαιρέσεις σε σχέση με τη συνολικότερη αφήγηση του ατόμου για τον εαυτό. Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον άρθρο το οποίο αποτελεί τον προπομπό περισσότερων εργασιών από τους συγγραφείς. Ο Zimmerman αποτελεί έναν από τους παλιότερους εκπροσώπους του Narative Therapy.

περισσότερες προτάσεις για ξεφύλλισμα...